İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

İş hukuku; kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin, işe iade ve iş kazası gibi çalışma hayatının en çok uyuşmazlık doğuran konularını kapsar. Ercan Hukuk & Danışmanlık olarak işçi ve işverenlere arabuluculuk aşamasından dava ve icra aşamasına kadar danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz.

İşten Çıkarıldım, Haklarım Neler?

İş sözleşmesi işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın feshedilen işçi; şartları varsa kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ödenmemiş ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile kullanılmamış yıllık izin ücretini talep edebilir. Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve fesih nedeninin açık ve kesin biçimde gösterilmesi gerekir.

Kıdem Tazminatı Kimlere Ödenir?

Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışan işçi; iş sözleşmesinin işverence haklı neden olmaksızın feshedilmesi, işçinin haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, sigortasız çalıştırma, mobbing gibi) sözleşmeyi feshetmesi, askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ayrılması veya işçinin ölümü hâllerinde kıdem tazminatına hak kazanır. Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden ve yasal tavanla sınırlı olarak hesaplanır. Ayrıntılı bilgi için "Kıdem Tazminatı Ne Zaman Hak Kazanılır?" başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

İhbar Tazminatı ve Bildirim Süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, kanundaki bildirim sürelerine uymak zorundadır: 6 aydan az çalışmada 2 hafta, 6 ay – 1,5 yıl arasında 4 hafta, 1,5 – 3 yıl arasında 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışmada 8 hafta (İş Kanunu m.17). Bu sürelere uyulmaması hâlinde, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir.

Fazla Mesai Ücreti

Haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu sürenin üzerindeki her bir saat fazla çalışma için ücret, normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ile ödenir; yıllık fazla çalışma süresi 270 saati geçemez. Fazla mesai; tanık beyanları, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar ve iş yeri belgeleriyle ispat edilebilir.

Yıllık İzin Hakkı

Hizmet süresi 1 yıldan 5 yıla kadar olanlara 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün, 15 yıl ve daha fazla olanlara 26 gün ücretli yıllık izin verilir; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilerin izni 20 günden az olamaz. Kullanılmayan izinlerin ücreti, iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenir.

İşe İade Davası

En az 30 işçinin çalıştığı iş yerinde, belirsiz süreli sözleşmeyle en az 6 aydır çalışan işçinin sözleşmesi geçerli bir neden gösterilmeden feshedilirse işçi işe iade talep edebilir. Bunun için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

Zorunlu Arabuluculuk ve Zamanaşımı

Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai gibi işçilik alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır.

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatı

İş kazası geçiren işçi; tedavi giderleri, iş göremezlik ve kalıcı sakatlık (maluliyet) nedeniyle maddi tazminat ile manevi tazminat talep edebilir. Ölümlü iş kazalarında ise hak sahipleri destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat isteyebilir. İş kazasının SGK'ya süresinde bildirilmesi, kusur oranlarının ve maluliyet oranının doğru tespiti tazminatın miktarını doğrudan etkiler.

Sigortasız Çalışma: Hizmet Tespit Davası

Sigortasız veya eksik gün bildirimiyle çalıştırılan işçi, gerçek çalışma süresinin tespiti için hizmet tespit davası açabilir. Bu dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır; süre hak düşürücü niteliktedir.

İş Yerinde Mobbing

Sistematik biçimde dışlanma, aşağılanma, görevlerin elinden alınması gibi psikolojik taciz davranışları, işçiye sözleşmeyi haklı nedenle feshetme ve tazminat talep etme imkânı verir. Ayrıntılar için "İş Yerinde Mobbing Nedir? Ne Yapabilirim?" yazımıza göz atabilirsiniz.

İş ve sosyal güvenlik hukuku alanındaki hizmetlerimiz:

• Kıdem, ihbar tazminatı ve işçilik alacağı davaları

• İşe iade davaları ve arabuluculuk süreçleri

• İş kazası ve meslek hastalığı tazminat davaları

• Hizmet tespit ve SGK işlemlerine itiraz davaları

• Mobbing (psikolojik taciz) nedeniyle tazminat davaları

• İşverenlere iş sözleşmesi, fesih süreci ve iç yönetmelik danışmanlığı